UITERSTEN

2019 12 01

Met het instrumentaal concert in de Doelen nog in mijn hoofd zat ik vervolgens naar zang uit mannenkelen te luisteren. In Weert concerteerde het Utrechts Byzantijns koor, afwisselend met de Schola Cantorum van het Ward Instituut te Roermond. Dat laatste koor heeft een geschiedenis van al 55 jaar. De oprichter en eerste dirigent, en diens opvolger heb ik van nabij gekend en meegemaakt. Ik ben er niet weinig trots op dat als derde dirigent mijn eigen broer met veel deskundigheid deze Schola aanvoert.

Twee mannenkoren die elkaar afwisselden, en die elkaars uitersten waren. Dat gaf een boeiend contrast: het gregoriaanse koor gedirigeerd door een man, het Byzantijnse door een tengere maar gedecideerde russische. De zang van de Schola munt uit door lichtheid en beweeglijkheid, en door een etherische sfeer. Hun tegenhanger zocht het in statische, grommende akkoorden, met soms enorme crescendi en een goed beheerst fortissimo. Hier werd gepronkt met viriliteit, tegenover spiritualiteit in de Gregoriaanse zang. De bijbelteksten die de Schola zingt zijn literair, complex, uitvoerig. Het is poëzie, tegenover de korte aanroepingen of leuzes die de mannen uit Utrecht te berde brachten. Hun toon werd door de dirigente aangegeven met een heldere sopraanstem, als een aria-vooraf. Terwijl het Gregoriaans, heel knap, als vanuit het niets begon. De dirigent had niet veel nodig om zijn mannen de begintoon te laten overnemen. Die bleven boeien met hun eenstemmige zang, terwijl de Byzantijnse zang zich bedient van, zij het weinig gevarieerde, meerstemmigheid.

Maar ik constateerde ook enkele overeenkomsten. Beide koren speelden het klaar om a capella, dus zonder een begeleidend instrument, op toon te blijven. Beide koren schuwen ook het incidenteel gebruik van het kopregister niet. En beide zangvormen laten soms lange melismen horen: het blijven doorzingen op een en dezelfde klinker, mooi homogeen gevormd uit goed getrainde mondstanden.

In de goed gevulde Fatimakerk volgde men aandachtig heel dit repertoire, dat niet ging vervelen. Als slot keerde mijn broer zich naar ons allen, en dirigeerde het uit volle borst gezongen ‘Rorate, caeli’. Dat gaf overrompelende herinneringen aan mijn kindertijd, waarin ik dit gezang leerde kennen. Aan mijn moeder, die alle gregoriaanse melodieën steevast wist mee te zingen. En aan deze broer, ooit broertje, die het met grondige studie en vasthoudendheid zover geschopt heeft.

Dit bericht werd geplaatst in broer, concert, gregoriaans en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s