MUZIEK OM BIJ TE GLIMLACHEN

2017 03 27

Bestaat dat?

Kan klassieke muziek ‘humoristisch’ zijn?

De lezing met luistervoorbeelden had als titel: ‘Humor in de muziek’. Het publiek werden ter verduidelijking drie categorieën aangereikt, die muziek tot humor kunnen maken:

a) Realisme, zoals waarachtige geluiden van vogels, klokjes, of een zogenaamde metronoom, alle door het orkest voortgebracht.

b) Verrassingseffecten, zoals een harde klap in een rustige passage, of een quasi-slotpassage die echter steeds herhaald en uitgebreid wordt, om de luisteraar op het verkeerde been te zetten.

c) De derde categorie kreeg geen naam, maar die bestaat uit theatrale effecten, in de compositie zelf, ofwel in het vertolken ervan. Zoals het weg lopen van de individuele musici, zodra ze niets meer te spelen hebben. Of denk eens aan Cathy Berberian, die met onmiskenbaar acteertalent haar eigen ‘Stripsody’ bracht.

En toch…

Er klonk nauwelijks een lach vanuit de zaal. Men was geboeid, dat wel.

Maar klassieke muziek ís immers ook boeiend. Het is zelden of nooit entertainment. Net als in de literatuur heeft ook een interessante compositie een conflict nodig, een dramatisch moment. Grappen en grollen komen op mij al gauw oubollig over. De titel van deze luister-lezing had wellicht beter ‘Grappige effecten in de muziek’ kunnen heten. Op die effecten werden we gewezen, inzichtelijk, en in toenemende mate boeiend, tot er uiteindelijk na de pauze een glimlach op onze lippen verscheen.

De persoon in kwestie heeft een heel eigen, literaire en soms kinderlijk-eenvoudige wijze van muziek analyseren. Dat maakt zijn benadering onvergetelijk. We werden meegenomen in een verhaal. Zijn verhaal. Daar kwam geen musicologische term bij te pas. Dankzij hem luister ik in het vervolg anders naar het Allegretto van de 5-de Symfonie van Sjostakovitsj. Daarin mag ik nu een Kozakkenkoor horen, een marionettentheater, of een stotterend meisje dat bij het het aanbieden van bloemen deerlijk uitglijdt.

Samen luisteren naar muziek zoals dat vrijdagavond gebeurde geeft een onervaren luisteraar zelfvertrouwen. Men heeft geen kennis van zaken nodig, maar men wordt aangesproken op het gevoel, op fantasie.

En waarvoor anders is muziek bedoeld.

Geplaatst in klassieke muziek | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

STILTE, LICHT, EN MOZART

2017 03 26

Het is een prachtige lente-zaterdag als ik eindelijk weer eens met mijn Vlaamse schildervrienden samen ben. Met het thema ‘licht’ gaan we aquarellerend aan de slag, naar keuze in de natuur aan het riviertje de Nete, ofwel binnen in de Sint Pieter-  en Pauwelkerk, die van tijd tot tijd zijn bronzen klokkenmelodieën over de stad heen strooit. Ik kies voor het laatste, vanwege de voorspelde Noord-oostenwind.

Er geurt geen wierook, er klinkt geen orgelspel of Gregoriaanse zang. Er zijn louter zwijgend werkende aquarellisten, in een stilte die niet ‘gewijd’ is, maar die je ‘geconcentreerd’ kunt noemen. Hier en daar staan er twee op gedempte toon te praten, je hoort soms het blazen van een föhn, maar verder is er alleen maar het licht, gefilterd door gebrandschilderde ramen, of in kleurvlekjes spelend over dikke zuilen. Het geeft mysterieuze diepten aan de zwart-marmeren vloer, en ook in de doffe glans op het houtsnijwerk van engelen, biechtstoelen en de preekstoel zie ik het zaterdag-lentelicht.

Zelf kies ik voor wat ik op een kale muur zie: daarop is de schaduw van een gewelf geprojecteerd, met daaronder talloze lichtvlekjes, die vanuit de ramen komen.

Opeens is het licht overal, Ik kom ogen te kort en ik werk als een dolle.

Als de beschikbare tijd ten einde loopt heb ik drie aquarellen. Het maakt niet uit of die goed zijn. Het voornaamste is dat ik urenlang stilte heb opgezogen, en licht. Weekend-licht. Beginnend lente-licht. Gevangen op het aquarelpapier is het nu voor altijd van mij. Aquarelleren: ik kan het iedereen aanbevelen als de meest succesvolle remedie tegen alles wat somber is.

’s Avonds eten we met ons allen samen, en daarna bespreekt een deskundige de die dag gemaakte werken. Alle ramen komen weer voorbij, het glanzende houtsnijwerk, de gewelven, maar ook de groenende natuur rondom ons heen.

Het is net half tien geweest als ik het autoportier dichtklap om naar huis te rijden. Om wakker te blijven na deze intensieve dag zet ik de radio aan. Op de eerste zender wordt een voetbalwedstrijd verslagen dus ik zapp naar Klara. Daarop zingt een sopraan met teveel vibrato, dus het wordt radio 4.

Kan iemand mij vertellen of 25 maart een belangrijke datum is met betrekking tot Mozart?

Want hij plofte pardoes in de stoel naast mij, en hij verliet mij anderhalf uur lang niet meer. Het was of hij een inhaalslag deed voor lange tijd geen radio. Alsof hij het wilde winnen van al dat licht dat mij die dag in de ban had gehouden. In alle toonaarden leek hij de stilte van de afgelopen dag te willen verbannen, met de ene compositie na de andere. Zoals ik heel de dag in die kerk dronken van licht was geraakt, werd ik het nu van Mozarts’ muziek. Gedurende heel mijn reis passeerden er maar liefst acht werken van hem, en achteraf heb ik op de speellijst van radio 4 gezien dat hij ook eerder op de dag al een voorkeursbehandeling had gehad.

En ik moet eerlijk bekennen: ook Mozart, mits royaal aanwezig, is een remedie tegen alles wat somber is. Hij is helder als het aquarelwater, kleurig als de pigmenten.

Toen ik de auto bij mijn huis parkeerde was hij nog steeds niet uitgesproken. Met een beschaamd excuus heb ik hem het zwijgen opgelegd.

  • 21:38
    Mozart, Wolfgang Amadeus
    Vorrei spiegarvi, oh Dio
    Concertgebouw Kamerorkest
    Spanjaard, Ed
    Ruiten, Lenneke

21:46

Mozart, Wolfgang Amadeus

Der Schauspieldirektor – Ouverture, Aria’s & Ensembles

Bayerisches Staatsorchester

Schoener, Eberhard

22:00

Mozart, Wolfgang Amadeus

Ombra felice

Mozarteum-Orchester Salzburg

  • 22:06
    Mozart, Wolfgang Amadeus
    La villanella rapita – Dite almeno in che mancai
    Munchner Rundfulnkorchester
    Weigle, Jorg Peter22:06
  • Mozart, Wolfgang Amadeus
  • La villanella rapita – Dite almeno in che mancai
  • Munchner Rundfulnkorchester

22:12

Mozart, Wolfgang Amadeus

La villanella rapita – Mandina amabile questo danaro

Dresdner Philharmonie

22:18

Mozart, Wolfgang Amadeus

Ch’io mi scordi di te

English Chamber Orchestra

Waart, Edo de

Ameling, Elly & Baldwin, Dalton

22:28

Mozart, Wolfgang Amadeus

Lucio Silla – Ouverture

Academy of St Martin in the Fields

Marriner, Neville

Geplaatst in aquarel, klassieke muziek, Mozart, Mozart radio 4, schilderkunst | Tags: , , , , , | 1 reactie

HAND IN HAND

2017 03 24

Soms is het best leuk om oud geworden te zijn.

Gisteren was ik genodigde op de opening van een expositie over de historie van de ‘opera-bouffe’ Sjinderhannes. Die wordt komende maand augustus en september weer ‘opgevoerd’ in Roermond.

Dit muziekspel is een voorbeeld van waarin een kleine stad groot wil zijn. Het is vooral om de paar jaar een feest van verbroedering, saamhorigheid. Een soort culturele carnaval. Ooit vertolkte ik er een van de hoofdrollen in. Ik was ‘Florenske’, de geliefde van de roverhoofdman, die zijn ziel aan de duivel verkocht. Zo ongeveer als Faust dus.

Alle verhaallijnen zijn gestolen, en ook de melodieën zijn gejat van de grote componisten of van chansonzangers. Zodat iedereen kan meezingen.

De verrassing van de samenkomst van gisteren bleek te zijn het verlenen van een ridderorde aan de man die dertig jaren lang de hoofdrol, en later nog een bijrol, gespeeld heeft. Hij is nu 85. Maar eenmaal geridderd nam hij de microfoon, en alle aanwezigen deinden en zongen geruime tijd mee op de vertrouwde melodieën, met de teksten die ze kunnen dromen.

Ik kan mij niet voorstellen dat huidige jongelui dit nog aantrekt.

Maar destijds was ik pas net dertig. Na mij zong weer een ander de rol van Florenske, en zij was gisteren naast mij en we haalden herinneringen op. De foto toont twee oude dames met jonge herinneringen.

Maar het verhaal gaat verder.

Toen ik weer wilde vertrekken werd ik gegroet door een mij onbekende man. Hij bleek mij zeer goed te kennen, noemde zelfs mijn geboortejaar.

Het geheugen van de mens is een doolhof van vage plaatjes. Maar voor deze man stond het nog duidelijk voor ogen: hij heeft samen met mij de Eerste Heilige Communie gedaan. En hij herinnert zich met plezier dat hij en ik hand in hand naar de communiebank gingen.

In het fotoalbum van mijn ouders heb ik de ‘statie-foto’ van mijn communiefeest gevonden. Van de twee oude communiekantjes van weleer werd gisteren een foto gemaakt, hand in hand.

Soms is het best leuk om oud geworden te zijn.

Geplaatst in expositie, historie, herinnering, opera, Roermond, foto | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

AS NORMAL

2017 03 23

Ik loop mijn rondje op deze zonnige donderdagochtend. Een enkele hardrenner of snelwandelaar passeert mij, microfoontjes in de oren. Zij hebben hun beat nodig om op gang te blijven. Ik niet. Ik loop normaal, op de harteklop van de natuur, die helaas steeds kaler wordt. Zo passeer ik stroken narcissen die als gele slingers in het kortgeschoren gras geplant zijn. Ze zijn de troostprijs voor de verdwenen struiken en bomen in en rond ons dorp. ’s Ochtends vroeg is het nog maar een enkele merel die zijn lied zingt, tegenover de schallende koren van weleer. Ik dacht al dat ik dit normaal moet gaan vinden, toen ik gisteravond een schokkende uitzending op tv zag. Die uitzending leek mijn afschuw van de kaalslag in het Leudalgebied te rechtvaardigen. Het is nog erger. Kaalslag vindt niet alleen hier, maar al wereldwijd plaats, en wel om de kolencentrales te spekken. Die krijgen miljardensubsidies om ‘resthout’ bij te stoken, om zo de CO2 uitstoot te verminderen.

Maar er wordt heel wat meer gekapt dan alleen maar resthout. Men schijnt te vergeten dat bossen als longen van de aarde zijn. Ze zijn letterlijk van levensbelang omdat ze CO2 omzetten in zuurstof. Die grootscheepse kaalkap werkt dus averechts op het milieu. Om dat milieu gaat het lang niet altijd. Het draait om geld, niet om leven.

Een cruciale zin werd gisteravond gesproken: een boom doet er tientallen jaren over om tot volle wasdom te komen. Een oven maakt er in no time korte metten mee.

In het tv-nieuws gisteravond bovendien de beelden uit Londen. Een personenwagen scheurt over Westminster Bridge, en jaagt vier mensen de dood in. Talloze anderen raken gewond.

Een mens doet er tientallen jaren over om uit te groeien tot een volwassene. Maar met explosieven, een geweer, een tractor of vrachtwagen, of met een geplande vliegtuigcrash kunnen mensenlevens in no time  vernietigd worden. Een leven, of het dat van een boom is, of dat van een ander mens of dat van jezelf, het telt niet meer. Waar onze -oudste- generatie nog een oorlog trachtte te overleven, en daarna teveel kinderen op de wereld zette, is het die generatie van onze kinderen die kennelijk de waarde van Leven niet meer kan zien.

Premier May sprak met aangeslagen stem de wereld toe: ’Tomorrow Parliament will meet as normal’. De mensen zullen naar hun werk gaan as normal. Ze zullen doorgaan met leven as normal.

As normal: zoals gebruikelijk. Alsof er niets gebeurd is.

Alsof dit normaal is….

Geplaatst in actualiteiten, generaties, kaalslag, Leudal, Televisie | Tags: , , , , , , , , , | 1 reactie

DIE KUNST DER FUGE

2017 03 22

Natuurlijk had ik gisteren, 21 maart, een tekst over Bach moeten schrijven, wiens 332-ste geboortedag het was. Echter, los van radio en tv als ik doorgaans leef, ben ik hem vergeten. Maar Radio 4 heeft hem buiten mij om naar hartenlust geëerd. Voor één dag moest Mozart het ontgelden: de stand was uiteindelijk 43-5! Drieënveertig Bach-uitzendingen op een dag, als losse greep uit zijn oeuvre! Ga eens na hoeveel hij niet gecomponeerd moet hebben.

De harde werker Johan Sebastian Bach is 65 jaar oud geworden. Op het laatst van zijn leven was hij blind door een oogziekte, tengevolge van ouderdomsdiabetes.De leeftijd van 65 jaar was dus oud, voor iemand in de 17-de/18-de eeuw.

Ondanks de gigantische hoeveelheid noten die hij niet-aflatend geschreven heeft, liet hij zijn geliefde Anna Magdalena en hun vijf kinderen in kommervolle omstandigheden achter. Zij stierf op 59-jarige leeftijd als ‘Almosenfrau’…

Vandaag bezoek ik mijn moeder. Ik rijd haar rond door akkers en velden. We horen talloze vogels, en zij geniet hardop van de warmte van de zon op haar rug. Ik vertel haar hoe de omgeving eruit ziet, want haar ogen geven haar nauwelijks nog informatie.  Via mijn ogen ‘ziet’ zij de eerste uitbundige bloemen, en het groen aan de struiken. We voeren tijdens deze vredige rondgang onze gesprekjes. Over haar oude overbuurman in oorlogstijd. Hij had het zelf niet breed, maar hij hielp iedereen met volle inzet. Bij het passeren van de fruitboerderij memoreren we hoe zij vroeger appels bewaarde. Die werden op een rek in de kelder gelegd. Ze droogden in, maar ze bleven heerlijk. ‘Daar moest je dan wel veel water bij drinken’, zegt ze. Al wandelend zet ik af en toe een liedje in, dat zij moeiteloos aanvult. We citeren lachend opmerkelijke gezegdes van mensen zoals die ons zijn bijgebleven.

Als we weer terug zijn ontmoet ik een oude kennis, wier moeder nu medebewoonster is geworden. Haar moeder vindt het hier prima, al klaagde ze vanochtend tegen mij over het gebrek aan bezigheden in dit nieuwe leven. ‘U vindt het hier toch ook fijn hè?’, vraagt de bezoekster aan mijn moeder. Het blijft even stil. Dan haalt mijn moeder haar schouders op en zegt: ‘Jaaa… als het maar niet te lang hoeft te duren’.

Je kunt op en top verzorgd worden, bij alles geholpen worden, en elke dag bezoek krijgen. Maar zonder bezigheden en op een voor jou vreemde plek duurt elke minuut te lang.

Lang. We nemen aan dat voor zo’n heel oud iemand tijdsduur betrekkelijk is. Maar kennelijk is ook in die levensfase elke minuut een minuut. En we zijn niet allemaal zo getalenteerd en actief als de oude Bach. Die bleef als blinde nog componeren. Hij kwam tijd te kort. Het laatste werk dat hij onderhanden had was Die Kunst der Fuge. In een fuga bijt de melodie zichzelf steeds weer in de staart. Alles herbegint, en maakt deze muziek tot iets eindeloos.

Voor mij kan Die Kunst der Fuge niet lang genoeg duren.

Geplaatst in Bach, herinnering, klassieke muziek, moeder, radio4, wandeling | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

KIJKEN, NADENKEN, EN ‘ZIEN’.

2017 03 20

Op 3 februari schreef ik al over haar. En zelfs dat was niet eens de eerste keer.

Ze viert dit jaar haar 30-jarig docentschap als zelfstandig schilderpedagoge.

Pedagoge. Ja, zo moet ik haar noemen. Al wordt deze functie maar zelden met het beeldend vak in verband gebracht. Je bent ‘workshop-leider’, of ‘artistiek begeleider’.

Maar Hélen is een ras-pedagoge.

Dat maakte ik vandaag weer eens mee.

Ik bracht werk, op haar uitnodiging om als oud-leerlinge mee te exposeren op 8 en 9 april. De kruisgangen van de Roermondse Seminariekapel zullen daarvoor de historische en sfeervolle locatie zijn. De binnengebrachte werken worden door haar in ontvangst genomen in haar huidige lesruimte: een voormalig Groene Kruisgebouwtje.

Ik was daar nog nooit geweest. Wat ik er aantrof waren meerdere kleine kamers die gezellig in elkaar overlopen en die helemaal op het schilderen zijn ingericht. Her en der waren mensen stil aan het werk aan de werkplanken langs de muur. Nadat Hélen mij met een stralende warmte begroet had deed ik een inspectierondje. Ik heb diverse gezichten gezien die mij nog vertrouwd zijn van de jaren waarin ik les van haar had. Er zijn dus mensen die geen afscheid van haar willen nemen. En kennelijk leren ze nog steeds van haar. Ook ik nog weer, vandaag: Hélen zette een werkstuk voor ons allen te kijk. Daarop was een maIs-halm te zien, geschilderd met acrylverf. We keken. We wachtten.

En toen begon Hélen de linker bovenhoek van het werkstuk te bespreken. Daar moest nog iets mee. De mogelijkheden werden hardop overlegd. Ik stelde de vraag waaróm er iets met die hoek gebeuren moest. En de discussie kwam op gang.

Ik kreeg bijna zin om weer haar cursiste te worden!

Want een pedagoog vertelt je niet zozeer hoe iets moet. Een pedagoog brengt de discussie op gang. Tijdens zo’n gesprek blijf je kijken, en nadenken, en ‘zien’.

Ik stapte weer in de auto, terug naar huis. Mijn twee aquarellen ben ik tijdelijk armer. Maar dankzij Hélen ben ik voorlopig weer een artistiek inzicht rijker.

Wees welkom op zondag 9 april. Informatie op bijgaande flyer.

Geplaatst in aquarel, Beeldende kunst, expositie, Roermond, schilderkunst | Tags: , , , , , , , | 1 reactie

VAN EEN MUG EEN OLIFANT

2017 03 19

Het duizelt me nog.

Ik had mijn eerste aanvaring met onze kleinzoon van drie. Wees gerust, het was slechts een fysieke botsing.

Maar die mocht er wezen!

Zo speel je uitbundig met zo’n kind, en zo komt hij opeens overeind terwijl je zelf bukte. Dat spelen is dan snel afgelopen. Een washandje met koud water moest een eerste soelaas bieden, terwijl het feest in volle gang bleef met taart, frietjes, en ander lekkers. De kleinzoon van de botsing heeft niks gemerkt. Hij speelde vrolijk verder met zijn neefje, nichtje en broertje. Zijn hersentjes blijken goed beschermd in een harde schedel te liggen.

Ik daarentegen voel me nu nog een zacht eitje. Zo een dat we vroeger tegen dat van onze tafelgenootjes tikten, in een wedstrijd van wie een heel ei over hield.

Van een mug moet ik geen olifant maken. Maar Ik kan voorlopig niemand onder ogen komen. Want bij het bekijken van mijn kwetsuren kan ik niet anders concluderen dat ik met een olifant nu wel enige gelijkenis vertoon….

Geplaatst in feest, gezondheid, kleinzoon | Tags: , , , , | 6 reacties